Bạo lực không chỉ là "đánh đập"
Chiều 6/4, Hội Luật gia Tp.Hà Nội phối hợp với Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh phường Nghĩa Đô (Tp.Hà Nội) tổ chức tuyên truyền Luật phòng chống bạo lực gia đình tới đông đảo người dân.
Đại diện Hội Phụ nữ phường cho hay, thông qua hoạt động này góp phần giúp cho cán bộ hội viên, người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình trong xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc, tiến bộ. Đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, phòng ngừa các hành vi vi phạm, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tại địa phương.
Hội nghị thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân trên địa bàn.
Tại hội nghị ông Nguyễn Văn Hà – Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hà Nội (báo cáo viên) đã trình bày những điểm quan trọng của Luật, trong đó ông tập trung vào những tính huống vi phạm thường gặp, đặc biệt thông qua lồng ghép các vụ án có thật, ông truyền tải thông điệp rất cụ thể, gần gũi đến người dân.
Ông nhấn mạnh, trong đời sống gia đình, không phải mọi mâu thuẫn đều là bạo lực. Tuy nhiên, khi hành vi vượt qua giới hạn tôn trọng, xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe hoặc quyền lợi của thành viên khác, thì đã bước ra ngoài "hành lang" của quan hệ gia đình thông thường và chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Ông Nguyễn Văn Hà – Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hà Nội thông tin tại hội nghị.
Theo đó, những hành vi tưởng chừng bình thường như chửi bới, mạt sát, ép buộc người thân kiếm tiền vượt khả năng, thiên vị con cái, bỏ mặc người yếu thế… đều có thể bị xem là bạo lực gia đình. Đặc biệt, luật mới không chỉ xử lý hậu quả đã xảy ra mà còn chú trọng các hành vi có nguy cơ phát sinh bạo lực.
Ông Hà cũng lưu ý, quan hệ vợ chồng phải dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau. Không ai có quyền áp đặt, coi thường hay kiểm soát tuyệt đối người còn lại. Tương tự, việc giáo dục con cái cũng cần thay đổi phương pháp, tránh sử dụng bạo lực, bởi điều này có thể vi phạm đồng thời Luật Trẻ em và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình.
Nhiều điểm mới mang tính răn đe và nhân văn
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Luật là mở rộng khái niệm và phạm vi điều chỉnh. Ngoài các hành vi truyền thống, luật bổ sung nhiều hành vi mới như cưỡng ép người khác chứng kiến bạo lực, bỏ mặc không chăm sóc, hay phát tán thông tin đời sống riêng tư.
Đặc biệt, luật xác định rõ các nhóm dễ bị tổn thương cần được ưu tiên bảo vệ, gồm: trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
Một số đại biểu, người dân cẩn thận ghi chép lại những nội dung quan trọng.
Một điểm mới quan trọng khác là bổ sung biện pháp lao động công ích đối với người có hành vi bạo lực. Theo ông Hà, đây là hình thức xử lý mang tính răn đe cao bởi tác động trực tiếp đến danh dự, uy tín cá nhân trong cộng đồng. Người vi phạm sẽ phải thực hiện lao động theo quyết định của chính quyền địa phương, dưới sự giám sát của các tổ chức xã hội.
"Chỉ cần một lần bị áp dụng biện pháp này, hầu hết người vi phạm sẽ không dám tái phạm, bởi áp lực từ dư luận xã hội là rất lớn", ông Hà phân tích.
Ngoài ra, luật cũng quy định các biện pháp xử lý khác như cấm tiếp xúc, xử phạt hành chính, đồng thời thiết lập hệ thống tiếp nhận tin báo từ nhiều kênh: chính quyền cơ sở, công an, tổ dân phố, các hội đoàn thể…
Bảo vệ nạn nhân là ưu tiên hàng đầu
Theo ông Nguyễn Văn Hà, điểm cốt lõi của Luật lần là chuyển từ "chống" sang "phòng là chính". Điều này đòi hỏi sự vào cuộc tích cực của các tổ chức xã hội tại cơ sở như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên…
Các tổ chức này cần chủ động nắm bắt tâm tư hội viên, phát hiện sớm dấu hiệu bạo lực để can thiệp kịp thời. Việc lắng nghe, chia sẻ, tư vấn ban đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp ngăn chặn xung đột leo thang.
Ông Hà cũng chỉ ra thực tế nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ, không dám tố cáo chồng vì tâm lý "xấu chàng hổ ai".
Ông Hà cũng chỉ ra thực tế nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ, không dám tố cáo vì tâm lý "xấu chàng hổ ai" hoặc lo ngại ảnh hưởng kinh tế gia đình. Chính vì vậy, việc bảo vệ nạn nhân phải được đặt lên hàng đầu, thay vì chỉ tập trung xử lý người vi phạm.
Một trong những giải pháp hiệu quả là mô hình "nhà tạm lánh", nơi nạn nhân được hỗ trợ về chỗ ở, tâm lý và điều kiện sinh hoạt trong giai đoạn khó khăn. Đây là bước đệm giúp họ ổn định tinh thần, tránh những hậu quả đáng tiếc.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc nghiêm trọng bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ nhưng không được can thiệp kịp thời. Vì vậy, công tác tuyên truyền, giáo dục và phòng ngừa đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng gia đình an toàn, tiến bộ.
Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hà Nội nhấn mạnh, công tác tuyên truyền, giáo dục và phòng ngừa đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng gia đình an toàn, tiến bộ.
Đáng chú ý, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình cũng lần đầu tiên quy định Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình vào tháng 6 hằng năm, gắn với Tháng hành động vì trẻ em. Đây được kỳ vọng sẽ nâng cao nhận thức xã hội, thúc đẩy các hoạt động bảo vệ gia đình một cách toàn diện.
Có thể thấy, với nhiều điểm mới tiến bộ, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 không chỉ là công cụ xử lý vi phạm mà còn là nền tảng để thay đổi nhận thức, xây dựng văn hóa ứng xử trong gia đình.
Tuy nhiên, để Luật thực sự đi vào cuộc sống, vai trò của cộng đồng và từng cá nhân vẫn là yếu tố then chốt bắt đầu từ việc hiểu đúng, hành xử đúng và chủ động phòng ngừa từ sớm.
