Pi là một trong những con số nổi tiếng nhất của toán học, bắt đầu bằng dãy quen thuộc 3,1415926535... nhưng không có điểm kết thúc và cũng không lặp lại theo một chu kỳ cố định. Máy tính có thể tính Pi tới hàng nghìn tỷ chữ số, nhưng với bộ não con người, việc nhớ vài chục chữ số đã là thử thách.
Akira Haraguchi tại Kisarazu, gần Tokyo, đang đọc thuộc lòng các chữ số của số pi trong buổi biểu diễn công cộng năm 2006 khi ông đạt đến con số 100.000 chữ số. Ảnh: Akira Haraguchi
Vậy mà năm 2006, Akira Haraguchi, khi đó 60 tuổi, đã khiến giới quan sát sửng sốt khi tuyên bố và thực hiện màn đọc thuộc lòng tới 100.000 chữ số Pi.
Theo AFP/Kyodo, Haraguchi bắt đầu màn trình diễn lúc 9h ngày 3/10 tại một hội trường công cộng ở thành phố Kisarazu, tỉnh Chiba, Nhật Bản. Ông liên tục đọc những con số tưởng như vô tận trước sự chứng kiến của các viên chức địa phương, những người được chia thành các nhóm để thay phiên nhau theo dõi và kiểm tra.
Màn thử thách kéo dài tới khoảng 1h30 sáng hôm sau. Trong suốt hơn 16 giờ, Haraguchi chỉ nghỉ khoảng 10 phút sau mỗi một đến hai giờ. Điều đáng kinh ngạc là ông không cần quay lại từ đầu khi đã đọc tới hàng chục nghìn chữ số. Khi vượt qua thành tích cũ 83.431 chữ số, ông tiếp tục tiến về một cột mốc tưởng như phi thực tế: 100.000.
Trước đó, vào tháng 7/2005, Haraguchi từng gây chú ý khi đọc chính xác 83.431 chữ số Pi. Thành tích này gần như gấp đôi kỷ lục 42.195 chữ số do một người Nhật khác thực hiện năm 1995. Khi ấy, Haraguchi cũng từng gặp sự cố phải bắt đầu lại sau khi mất vị trí trong dãy số.
Nhưng lần này, ông đã tiến xa hơn rất nhiều. Điều khiến câu chuyện trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở con số 100.000. Haraguchi không phải thần đồng toán học. Ông từng thừa nhận mình không cảm thấy màn trình diễn này có gì quá ghê gớm, bởi với ông, những con số chỉ đơn giản là “tuôn ra” từ trí nhớ.
Bí quyết của Haraguchi cũng không phải khả năng nhìn một dãy số rồi ghi nhớ máy móc. Ông phát triển một hệ thống ghi nhớ riêng, biến những chuỗi số khô khan thành các âm tiết, từ ngữ và câu chuyện bằng tiếng Nhật. Nhờ vậy, thay vì cố giữ hàng nghìn con số rời rạc trong đầu, ông biến chúng thành những hình ảnh và liên tưởng có cấu trúc.
Đó chính là điểm khiến câu chuyện của Haraguchi trở nên thú vị: giới hạn của trí nhớ con người có thể nằm ở đâu nếu bộ não được huấn luyện đúng cách?
Nhiều năm sau màn trình diễn năm 2006, Haraguchi tiếp tục được nhắc đến trong các bài viết quốc tế về những “vận động viên trí nhớ”. The Guardian từng gọi ông là một huyền thoại trong giới ghi nhớ, đồng thời cho biết ông đã đọc 100.000 chữ số Pi trong 16 giờ 30 phút. Năm 2015, Haraguchi thậm chí tuyên bố có thể đọc tới khoảng 111.700 chữ số.
Tuy nhiên, có một chi tiết cần làm rõ: 100.000 chữ số không phải kỷ lục Pi được Guinness World Records chính thức công nhận. Thành tích của Haraguchi không được Guinness xác nhận, dù màn trình diễn đã được ghi hình và có người chứng kiến. Vì vậy, cách gọi chính xác hơn là “kỷ lục không chính thức” hoặc “thành tích được tuyên bố”.
Điều đáng nói là bản thân Haraguchi dường như không xem việc ghi nhớ Pi đơn thuần là một trò biểu diễn. Với ông, Pi còn mang ý nghĩa triết học và tinh thần. Ông từng coi việc ghi nhớ những chữ số vô tận này như một hành trình đi tìm sự thật và gọi nó là một dạng “tôn giáo của vũ trụ”. The Guardian cũng dẫn lời ông rằng việc đọc các chữ số Pi có ý nghĩa giống như tụng kinh hay thiền định.
Từ một người bình thường, Haraguchi đã biến trí nhớ thành một màn trình diễn khiến hàng triệu người đặt lại câu hỏi về khả năng của bộ não, liệu trí nhớ của con người thực sự có giới hạn, hay chúng ta chỉ chưa biết cách sử dụng nó?
Khánh Linh (t/h)
