Nga gần đây đã triển khai tàu chiến hạt nhân mạnh nhất của mình, Admiral Nakhimov, đến căn cứ hải quân chiến lược Severomorsk ở Bắc Cực nhằm bảo vệ hạm đội tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân của "xứ sở Bạch dương".
Theo trang Times of India, đây được đánh giá là động thái quan trọng nhằm tăng cường khả năng răn đe hạt nhân của Moscow và gửi một thông điệp mạnh mẽ tới NATO khi cuộc xung đột ở Ukraine bước vào giai đoạn mới.
Admiral Nakhimov được xem là tàu tuần dương chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất trên thế giới không phải tàu sân bay và là tàu chiến mặt nước lớn nhất ngoài các tàu sân bay.
Tàu thuộc lớp Kirov (Dự án 1144 Orlan) được thiết kế từ thời Liên Xô, dài khoảng 251 mét, trọng tải khoảng 28.000 tấn. Con tàu bắt đầu hoạt động vào năm 1988 với tên gọi Kalinin, sau đổi tên thành Admiral Nakhimov vào năm 1992.
Sau khi Liên Xô tan rã, tàu chỉ hoạt động đến năm 1997 thì ngừng do vấn đề tài chính. Vào năm 1999, nó được đưa vào xưởng Sevmash để hiện đại hóa, một quá trình dự kiến chỉ kéo dài vài năm nhưng cuối cùng đã kéo dài hơn 2 thập kỷ.
Lò phản ứng hạt nhân đầu tiên của con tàu được khởi động lại vào tháng 12/2024, lò thứ hai vào tháng 2/2025.
Đến tháng 8/2025, tàu trở lại biển lần đầu sau 28 năm. Đến tháng 5/2026, nó tiến hành giai đoạn thử nghiệm cuối cùng trước khi chính thức gia nhập hạm đội.
Tuần dương hạm Admiral Nakhimov. Ảnh: Izvestia
Khi hoàn tất, Admiral Nakhimov sẽ trở thành soái hạm của Hạm đội Phương Bắc thuộc Hải quân Nga, lực lượng đảm nhận khoảng 2/3 khả năng tấn công hạt nhân trên biển của đất nước.
Lực lượng này bao gồm khoảng 7 tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Delta IV và lớp Borei hoạt động từ bán đảo Kola, trang bị tên lửa Bulava và các loại tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) khác. Theo ước tính của tình báo Mỹ, 2/3 lực lượng hạt nhân trên biển của Nga tập trung ở khu vực Bắc Cực.
Nhiệm vụ chính của tuần dương hạm Admiral Nakhimov là bảo vệ "pháo đài" của Nga ở biển Barents và Kara. Đây là khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt, nơi tàu ngầm hạt nhân Nga có thể ẩn náu an toàn, tránh tàu ngầm, tàu mặt nước và máy bay đối phương trong trường hợp xung đột. Điều này đảm bảo Nga duy trì khả năng phản công hạt nhân.
Tàu được trang bị hệ thống phòng không, chống ngầm và chống hạm tiên tiến, vốn được thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh để săn lùng nhóm tàu sân bay NATO và bảo vệ khu vực tuần tra tàu ngầm.
Vị trí của Severomorsk có ý nghĩa chiến lược lớn. Căn cứ này nằm trên Vòng Bắc Cực, là trụ sở của Hạm đội Phương Bắc và một trong những căn cứ được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của Nga.
Vịnh Kola không đóng băng quanh năm nhờ dòng hải lưu Bắc Đại Tây Dương ấm, cho phép tàu chiến Nga nhanh chóng tiếp cận biển Barents và Bắc Đại Tây Dương. Từ đây, tàu có thể giám sát khu vực GIUK (Greenland-Iceland-Anh) – tuyến đường biển then chốt giữa Nga và NATO.
Động cơ hạt nhân kép giúp Admiral Nakhimov hoạt động lâu dài ở Bắc Cực mà không cần tiếp nhiên liệu thường xuyên. Tàu đạt tốc độ khoảng 25 hải lý/giờ chỉ với lò phản ứng và lên đến 32 hải lý/giờ khi kết hợp turbine hơi đốt dầu. Thiết kế của tàu phù hợp với điều kiện cực lạnh, với thiết bị sưởi ấm và không gian làm việc kín.
Việc triển khai Admiral Nakhimov diễn ra trong bối cảnh căng thẳng kéo dài. Nga tiếp tục củng cố lực lượng hạt nhân chiến lược trong khi xung đột Ukraine vẫn tiếp diễn.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gần đây đã công bố chiến dịch 40 ngày sử dụng drone tầm xa tấn công các cơ sở hạ tầng quân sự và chiến lược của Nga.
Việc đưa tàu tuần dương Admiral Nakhimov trở lại sau gần 29 năm hiện đại hóa là bước nâng cao đáng kể khả năng của Hải quân Nga, đồng thời gửi thông điệp mạnh mẽ đến NATO.
Với vai trò bảo vệ mục tiêu đặc biệt – lực lượng tàu ngầm hạt nhân, Admiral Nakhimov không chỉ củng cố "pháo đài" Bắc Cực mà còn khẳng định vị thế của Nga ở khu vực chiến lược này.
Rõ ràng, sự trở lại của tuần dương hạm Admiral Nakhimov góp phần vào chiến lược duy trì khả năng răn đe hạt nhân mạnh mẽ của Moscow giữa bối cảnh địa chính trị phức tạp.
Minh Đức (Theo Marine Insight, Times of India)
