Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của các trào lưu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên mạng xã hội, khi chỉ với một chiếc điện thoại và vài thao tác đơn giản, người dùng đã có thể tạo ra những hình ảnh mang tính cá nhân hóa cao.
Từ việc “du lịch ảo” đến bất kỳ đâu trên thế giới cho tới hóa thân thành các mô hình thu nhỏ, đồ lưu niệm hay nhân vật giả tưởng, AI đã biến việc sáng tạo nội dung trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Các nền tảng như TikTok, Facebook hay Instagram nhanh chóng tràn ngập những sản phẩm sáng tạo kiểu này, thu hút hàng triệu lượt tương tác nhờ sự mới lạ và tính giải trí cao.
Hình ảnh nhiều năm về trước do Google Maps chụp lại (Ảnh: Chụp màn hình).
Điểm đáng chú ý là không chỉ dừng lại ở việc tạo ảnh “cho vui”, nhiều trào lưu còn đánh trúng yếu tố cảm xúc, khiến người dùng tham gia mạnh mẽ hơn. Một trong những xu hướng gây chú ý nhất là việc tận dụng dữ liệu bản đồ để tìm lại ký ức. Khi Google Maps mở rộng tính năng Google Street View tại Việt Nam, cộng đồng mạng nhanh chóng phát hiện họ có thể “quay ngược thời gian” thông qua những hình ảnh được ghi lại từ nhiều năm trước.
Chỉ bằng cách nhập địa chỉ quen thuộc, người dùng có thể nhìn lại ngôi nhà cũ, con đường từng đi qua hay những góc phố gắn liền với tuổi thơ. Điều khiến trào lưu này lan tỏa mạnh mẽ chính là những khoảnh khắc bất ngờ: có người nhìn thấy hình ảnh cha mẹ đứng trước cửa nhà từ nhiều năm trước, có người bắt gặp chính mình trong quá khứ, thậm chí có trường hợp vô tình nhìn thấy người thân đã qua đời. Những câu chuyện như vậy nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, tạo nên làn sóng cảm xúc mạnh trên mạng xã hội.
Trend tìm lại hình bóng xưa trên Google Maps đã khiến cõi mạng một phen "khóc cạn nước mắt". Ảnh: Weibo Việt Nam
Không ít bài đăng thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác, với phần bình luận tràn ngập những chia sẻ về ký ức, gia đình và thời gian. Nhiều người cho rằng công nghệ đã giúp họ “gặp lại” những điều tưởng chừng không thể quay lại, biến Google Maps thành một dạng “cỗ máy thời gian” đặc biệt. Ở góc độ tích cực, trào lưu này góp phần gợi nhắc về giá trị của ký ức, khiến người dùng trân trọng hơn những khoảnh khắc đời thường tưởng như rất đỗi bình dị.
Tuy nhiên, chính sự lan tỏa mạnh mẽ đó cũng kéo theo nhiều tranh cãi. Một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều nhất là quyền riêng tư. Việc hình ảnh cá nhân bị ghi lại một cách ngẫu nhiên trên đường phố và tồn tại lâu dài trên nền tảng số khiến không ít người cảm thấy bị xâm phạm. Dù các nền tảng thường áp dụng biện pháp làm mờ khuôn mặt hoặc biển số xe, nhưng trong nhiều trường hợp, người quen vẫn có thể nhận ra nhân vật trong ảnh dựa vào bối cảnh hoặc đặc điểm riêng.
Bên cạnh đó, khi kết hợp với các công cụ AI, những hình ảnh này có thể bị chỉnh sửa, cắt ghép hoặc sử dụng lại trong các ngữ cảnh khác, làm gia tăng nguy cơ sai lệch thông tin. Một số ý kiến lo ngại rằng việc khai thác lại dữ liệu hình ảnh cũ, đặc biệt là liên quan đến người đã khuất, có thể vô tình chạm đến những vấn đề nhạy cảm về đạo đức và cảm xúc cá nhân.
Ngoài ra, sự phát triển quá nhanh của các công cụ AI cũng khiến ranh giới giữa thật và giả trở nên mờ nhạt hơn. Người dùng có thể dễ dàng tạo ra những hình ảnh “có vẻ chân thực” nhưng không hề tồn tại, từ đó gây hiểu lầm hoặc lan truyền thông tin không chính xác. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ đối với việc kiểm chứng nội dung trên mạng xã hội.
Nhiều câu chuyện xúc động được chia sẻ trên mạng xã hội (Ảnh: Chụp màn hình).
Có thể thấy, các trào lưu AI trong năm 2025, đặc biệt là xu hướng “xuyên không” bằng dữ liệu bản đồ, đã phản ánh rõ hai mặt của công nghệ. Một mặt, chúng mở ra khả năng sáng tạo không giới hạn, giúp con người lưu giữ và tái hiện ký ức theo cách chưa từng có. Mặt khác, chúng cũng đặt ra những câu hỏi lớn về quyền riêng tư, đạo đức và trách nhiệm khi sử dụng công nghệ.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng AI như một công cụ tích cực hay biến nó thành nguồn gây tranh cãi phụ thuộc rất lớn vào cách người dùng lựa chọn và sử dụng. Khi ký ức có thể được “truy xuất” chỉ bằng vài cú chạm, điều quan trọng không chỉ là công nghệ làm được gì, mà còn là con người nên dừng lại ở đâu để không vượt qua những ranh giới cần thiết.
Khánh Linh (theo , Tiền phong)
