Nghị định có hiệu lực từ ngày 10/9/2026 nêu các chế tài xử phạt về hành vi giữ giấy tờ, văn bằng, chứng chỉ của người lao động hoặc trả lương thử việc thấp.
Theo đó, về giao kết hợp đồng lao động, Nghị định quy định phạt tiền từ 20-25 triệu đồng đối với người sử dụng lao động thực hiện một trong các hành vi: Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động khi giao kết hoặc thực hiện hợp đồng; yêu cầu người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác.
Mức phạt này cũng áp dụng đối với trường hợp giao kết hợp đồng lao động với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi nhưng không có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật.
Ngoài bị phạt tiền, người sử dụng lao động phải trả lại ngay bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ đã thu giữ của người lao động.
Đáng chú ý, Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định, với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc song chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt từ 15 - 30 triệu đồng. Về khắc phục, quy định yêu cầu trường hợp vi phạm phải xin lỗi công khai tại nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng, trừ trường hợp nạn nhân không yêu cầu.
Quy định này được xem là một trong những chế tài đáng chú ý nhằm tăng cường bảo vệ người lao động, xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh và tôn trọng.
Ảnh minh họa.
Nghị định cũng quy định phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với một số vi phạm về chế độ đối với lao động nữ. Các hành vi bị xử phạt gồm: Không cho lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi nghỉ 60 phút mỗi ngày; không cho lao động nữ nghỉ 30 phút mỗi ngày trong thời gian hành kinh, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.
Người sử dụng lao động cũng có thể bị xử phạt nếu sử dụng lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7, hoặc từ tháng thứ 6 đối với người làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc đi công tác xa.
Trường hợp không chuyển công việc hoặc không giảm giờ làm đối với lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có ảnh hưởng đến chức năng sinh sản và nuôi con khi mang thai cũng bị xử phạt.
Người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật, sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp vi phạm phải trả đủ tiền lương cho thời gian người lao động nữ không được nghỉ theo quy định. Trường hợp sa thải trái luật, doanh nghiệp phải nhận người lao động trở lại làm việc theo quy định.
Cũng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, chủ sử dụng lao động giúp việc gia đình sẽ bị phạt từ 50 - 75 triệu đồng nếu ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động hoặc dùng vũ lực với người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nghị định mới cũng nêu mức phạt từ 500.000 - 1 triệu đồng áp dụng với hành vi thử việc đối với hợp đồng lao động dưới 1 tháng hoặc không thông báo kết quả thử việc cho ứng viên.
Tiếp đó, các hành vi áp dụng mức phạt từ 2 - 5 triệu đồng bao gồm: yêu cầu thử việc quá 1 lần cho cùng một công việc, kéo dài thời gian thử việc quá quy định, trả lương thử việc thấp hơn thỏa thuận hoặc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó… Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp phải trả đủ tiền lương cho người lao động hoặc ký kết hợp đồng theo quy định.
Ngoài ra, doanh nghiệp không thông báo bằng văn bản cho người lao động khi hợp đồng chấm dứt có thể bị phạt từ 1 - 3 triệu đồng.
Các hành vi không thanh toán đầy đủ quyền lợi khi chấm dứt hợp đồng, không trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, không hoàn tất thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp hoặc không trả lại giấy tờ cho người lao động bị phạt 1 - 20 triệu đồng.
Ngoài xử phạt vi phạm hành chính, doanh nghiệp còn phải trả đủ các khoản trợ cấp còn thiếu kèm tiền lãi phát sinh, hoàn tất thủ tục bảo hiểm và trả lại giấy tờ cho người lao động theo quy định.
Minh Hoa (t/h theo Tuổi Trẻ Online, Lao Động)
