Thói quen ăn chuối, uống nước dừa và sử dụng Oresol khi bị tiêu chảy tưởng chừng vô hại nhưng lại khiến một người đàn ông mắc bệnh thận mạn rơi vào tình trạng tăng kali máu nghiêm trọng, đối mặt với nguy cơ ngừng tim.
Theo BSCKII Bạch Thị Nhớ, Khoa Nội Thận Khớp, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), tăng kali máu là một trong những biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất ở người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn 4 và 5 hoặc những bệnh nhân đang điều trị bằng chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng.
Điều đáng lo ngại là các triệu chứng ban đầu như ngứa da, mệt mỏi, tê bì chân tay, buồn nôn hay tiêu chảy rất dễ bị nhầm với các bệnh lý thông thường như rối loạn tiêu hóa, bệnh da liễu hoặc biến chứng của đái tháo đường. Nhiều trường hợp diễn tiến âm thầm, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tim.
Bệnh nhân được điều trị tích cực tại Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an). Ảnh: BVCC.
Mới đây, Bệnh viện 19-8 đã tiếp nhận ông N.T.T. (60 tuổi), mắc bệnh thận mạn giai đoạn 4, đồng thời bị đái tháo đường và tăng huyết áp. Trước khi nhập viện vài ngày, ông xuất hiện tình trạng ngứa toàn thân, mệt mỏi kéo dài và tê bì hai chân. Nghĩ rằng đây chỉ là biến chứng thần kinh do đái tháo đường nên ông không đi khám.
Đến khi xuất hiện thêm tiêu chảy, đau tức ngực và khó thở, gia đình mới đưa bệnh nhân đến cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số kali máu lên tới 8,5 mmol/l vượt xa ngưỡng 6,5 mmol/l, mức được xem là cấp cứu nội khoa vì có nguy cơ gây rối loạn nhịp tim và đột tử.
Ngoài ra, chỉ số ure đạt 16,8 mmol/l, creatinin 319 µmol/l. Điện tâm đồ cũng ghi nhận những biến đổi bất thường, báo hiệu nguy cơ ngừng tim có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Các bác sĩ đã nhanh chóng điều trị hạ kali máu kết hợp chạy thận nhân tạo cấp cứu để loại bỏ lượng kali dư thừa trong cơ thể. Nhờ được xử trí kịp thời, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch.
Ảnh minh họa
Khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện ông T. có thói quen thường xuyên ăn chuối, xoài, uống nhiều nước dừa vào mùa hè và ăn chè đậu đen. Khi bị tiêu chảy, gia đình còn tự mua Oresol cho ông sử dụng.
Theo BSCKII Bạch Thị Nhớ, đây đều là những thực phẩm hoặc dung dịch chứa hàm lượng kali cao. Đối với người có chức năng thận suy giảm, cơ thể không thể đào thải lượng kali dư thừa, khiến kali tích tụ trong máu và nhanh chóng dẫn đến tình trạng tăng kali máu nguy hiểm.
Ai cần đặc biệt cảnh giác?Các bác sĩ khuyến cáo, những người có nguy cơ cao bị tăng kali máu gồm:
- Người mắc bệnh thận mạn giai đoạn 4, 5 hoặc chạy thận không đầy đủ.
- Người mắc đái tháo đường, suy tim mạn, suy tuyến thượng thận.
- Người đang bị nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa hoặc các bệnh cấp tính khác.
Ăn 3 quả chuối mỗi ngày theo lời hàng xóm, người đàn ông bất ngờ khi đi khámĐỌC NGAYNgười sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali, thuốc điều trị tăng huyết áp nhóm ức chế men chuyển hoặc ức chế thụ thể, thuốc giảm đau NSAID, thuốc chống thải ghép hoặc Oresol không đúng chỉ định.
Bên cạnh đó, người bệnh thận cần kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn, hạn chế các thực phẩm giàu kali như chuối, nước dừa, khoai lang, khoai tây, rau ngót, rau dền, các loại đậu, hạt, cá thu, cá ngừ... Việc ăn uống phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ và tái khám định kỳ là giải pháp quan trọng giúp phòng tránh biến chứng tăng kali máu, bảo vệ tính mạng người bệnh.
Người mắc bệnh thận mạn cần làm gì để phòng biến chứng tăng kali máu?Theo các bác sĩ Khoa Nội Thận - Khớp, Bệnh viện 19-8, tăng kali máu là biến chứng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bệnh được theo dõi và điều trị đúng cách.
Trước hết, người bệnh cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng dành riêng cho bệnh thận mạn, hạn chế các thực phẩm giàu kali theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Đồng thời, cần sử dụng thuốc đúng chỉ định, tuyệt đối không tự ý dùng Oresol hoặc bất kỳ loại thuốc nào khi chưa được nhân viên y tế tư vấn, bởi một số sản phẩm có thể làm tăng kali máu.
Ngoài ra, việc tái khám định kỳ, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm theo dõi chức năng thận và nồng độ kali trong máu là rất quan trọng. Với những bệnh nhân được chỉ định lọc máu, cần chạy thận đúng lịch và đủ thời gian để hạn chế nguy cơ tích tụ kali trong cơ thể.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo, nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, tê bì tay chân, buồn nôn, tiêu chảy, hồi hộp, đánh trống ngực hoặc khó thở, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế ngay. Việc phát hiện và xử trí sớm có thể giúp ngăn ngừa rối loạn nhịp tim, ngừng tim và những biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng.
Trúc Chi (t/h Vietnamnet, Sức khỏe & Đời sống)
